محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
777
آثار عجم ( فارسى )
شده ؛ درست خوانده نمىشود ؛ يكى را خود فقير ، به زحمتى خواندم ؛ اين كلمات است : الصاحب الاعظم الشّهيد ، نظام الدّين ، ابن الصاحب السّعيد الوزير اصيل الدّين ؛ و تاريخش ، سنهء 737 هجرى است . مستور نيست كه نجّارى نابكار ، با ارّهء ستيز ، شاخهء پرهيز را بريده و به تيشهء عناد ، ريشهء سداد « 1 » را بركنده ؛ از خانهء خود در آن بقعه ، درى گشاده و آنجا را انبار و دكّهء خويش قرار داده ؛ و اين اعلامى است علماى اعلام را . و السّلام . بدانكه قبور و مزارات ديگر از مشايخ كبار و عرفاى عاليمقدار و حكماى اين ديار هست كه خارج از شهر است ؛ يعنى در تكيهها واقع شدهاند . و شرح احوال صاحبان آن قبور ، در ضمن ذكر تكايا ، بايد نگاشته آيد و ما بسيارى از ابنيهء شهر را از قبيل مدارس و اسواق و حمّامات و غير ذلك [ را ] هنوز نامى نبرده و تفصيلى ننوشتهايم و سزاوار اين بود كه پس از فراغت از ذكر آن ابنيه ، به خارج شهر بپردازيم ؛ و ليكن محض اينكه سلسلهء تذكرهاى كه به دست داريم ، گسسته نگردد ، اكنون از شهر بيرون مىرويم و طريق ذكر تكايا مىپوييم ؛ آنگاه مراجعت كرده ، از ديگر ابنيهء شهر سخن مىگوييم ؛ و باللّه التوفيق . تكاياى « 2 » شيراز تكيهء سعديه ( 60 ) : [ 467 f ] تكيهء سعديه ، در سمت شرقى شيراز [ است ] ، به مسافت يك ميل تقريبا ، قريب به كوهى كه قلعه بندرش گويند ؛ و تفصيلش گذشت . و آن تكيه مشتمل است بر چند عمارت تحتانى و فوقانى . بنيادش را مرحوم كريم خان زند نهاده ؛ در باغچهاش ، اشجار بسيار با ثمار غرس شده . قبر شيخ در عمارتى است كه در زاويهاى واقع شده . و در جوار آن تكيه ، دهى است كه چندين خانوار در آن است و جمعيّتى دارد ؛ قناتى كه در جنب تكيه است ، موسوم است به قنات بندر - كه سابقا مذكور شد - مسلّط بر زمين تكيه نيست ولى آبى است مخصوص كه وقف بر آن بقعه
--> ( 1 ) . سداد : به فتح اوّل ، به معنى راستى و درستى است ؛ و گذشت . ( 2 ) . تكايا ، جمع تكيه است ؛ در لغت ، به معنى تكيه به چيزى دادن و به معنى متكّا نيز آمده و مكان بود و بالش فقرا را هم گويند و اين عربى است مشتق از وكأ . بعضى نوشته [ اند كه ] تكيه ، فارسى است .